Ifhem ir-risk tad-dijabete mingħajr ma tagħmel dijanjożi lilek innifsek

Huwa mifhum li tistaqsi lilek innifsek dwar id-dijabete jekk tinnota bidliet f’saħħtek jew tagħraf fatturi ta’ riskju possibbli. Fattur ta’ riskju mhuwiex dijanjożi: jista’ jżid il-probabbiltà li tiżviluppa d-dijabete, iżda ma jistax jgħidlek jekk għandekx id-dijabete. Li tħossok tajjeb lanqas ma jeskludiha b’mod affidabbli. Dan l-artiklu joffri tagħrif ġenerali għall-adulti f’Malta, mhux valutazzjoni tas-saħħa individwali tiegħek.

X’jista’—u x’ma jistax—jgħidlek ir-riskju

Fatturi li jikkontribwixxu għad-dijabete tat-tip 2 jinkludu piż żejjed, nuqqas ta’ attività fiżika u l-ġenetika. Dawn huma raġunijiet biex titkellem dwar it-tħassib tiegħek ma’ professjonist fil-qasam tal-kura tas-saħħa, mhux biex tqis lilek innifsek bħala persuna bid-dijabete. Id-dijabete tat-tip 1 tinvolvi produzzjoni insuffiċjenti ta’ insulina, u l-kawża tagħha mhijiex magħrufa. L-istil ta’ ħajja tiegħek waħdu ma jistax jgħidlek jekk għandekx xi tip ta’ dijabete, jew liema tip għandek.

Is-sintomi tad-dijabete jistgħu jinkludu għatx mhux tas-soltu, tgħaddi l-awrina aktar spiss mis-soltu, vista mċajpra, għeja u telf ta’ piż mhux intenzjonat. Is-sintomi jistgħu jidhru f’daqqa. Fid-dijabete tat-tip 2, minflok, jistgħu jkunu ħfief u jieħdu s-snin biex jindunaw bihom. Sintomu ma jipprovax li għandek id-dijabete, iżda m’għandekx għalfejn tistenna sakemm ikollok diversi sintomi qabel titlob parir. Jekk is-sintomi jidhru f’daqqa jew qed imorru għall-agħar malajr, fittex valutazzjoni medika fil-pront minflok tistenna appuntament ta’ rutina.

Passi prattiċi li tista’ tieħu

1. Innota dak li osservajt. Ikteb kwalunkwe bidla u meta bdiet. Inkludi kwalunkwe storja familjari rilevanti li taf biha. Dawn in-noti jistgħu jgħinuk tispjega t-tħassib tiegħek, iżda ma jistgħux jipprovdu dijanjożi.
2. Staqsi dwar valutazzjoni. Ikkuntattja professjonist fil-qasam tal-kura tas-saħħa jekk għandek sintomi jew jekk tinsab imħasseb dwar ir-riskju tiegħek. Staqsi jekk test tal-glukożju fid-demm huwiex xieraq. Kontrolli u testijiet tad-demm ma’ fornitur tal-kura tas-saħħa jistgħu jgħinu biex id-dijabete tinstab kmieni.
3. Afda fir-riżultat, mhux f’xi suppożizzjoni. Ħalli professjonist fil-qasam tal-kura tas-saħħa jispjegalek xi jfisser l-ittestjar għalik. Tiddependix fuq lista ta’ kontroll tas-sintomi, id-daqs tal-ġisem jew id-drawwiet ta’ kuljum biex tiddeċiedi jekk għandekx id-dijabete.

Ikliet tajbin għas-saħħa, attività fiżika regolari, iż-żamma ta’ piż tal-ġisem b’saħħtu u l-evitar tat-tabakk jistgħu jgħinu fil-prevenzjoni jew biex id-dehra tad-dijabete tat-tip 2 tittardja. Dawn ma jissostitwixxux valutazzjoni meta jkun hemm tħassib dwar id-dijabete. Jekk inti tqila, staqsi lit-tim tal-maternità jew tal-kura tas-saħħa tiegħek dwar l-iskrinjar: id-dijabete tat-tqala tiġi identifikata permezz tal-iskrinjar ta’ qabel it-twelid, mhux mis-sintomi biss.

Fittex parir individwali dwar il-passi li jmiss tiegħek, u tibdilx kura preskritta abbażi ta’ dan l-artiklu.

Dan l-artiklu huwa informazzjoni ġenerali dwar is-saħħa u ma jissostitwixxix valutazzjoni medika individwali, dijanjosi jew pjan ta' trattament.